Diş hekimliğinde zayıf kemik dokusuna yönelik implant yaklaşımları

Ağız ve diş sağlığı alanında sağlık hizmeti sunan Ekiz Clinic, implant uygulamalarına dair genel bilgileri aktarırken çene kemiğindeki eksikliklerin cerrahi süreçleri nasıl şekillendirdiğine dikkat çekiyor.

Çenedeki zayıf yapı ele alınırken hekimler öncelikle sorunun kemik miktarıyla mı yoksa iç yoğunlukla mı ilişkili olduğunu belirler. Kemik yeterli yüksekliğe sahipken süngerimsi dokusu çok seyrek kalabilir ya da sert ve yoğun bir dokuya karşın hacim yetersizliği yaşanabilir. Hatta her iki problem aynı bölgede eşzamanlı ortaya çıkabilir. Tedavi yolları tamamen farklılaştığı için halk arasında kullanılan kemik azlığı tanımı planlama sürecinde tek başına yeterli sayılmaz. Muayene ile birlikte üç boyutlu görüntüleme yöntemleri bu ayrımın netleştirilmesinde temel iki adımı meydana getirir.

Çene dokusunda sertlik dereceleri ve anatomik dağılım

Diş hekimliğinde kemik yapısı dış yüzeydeki sert kortikal tabaka ile iç kısımdaki süngerimsi alanın durumuna göre D1 ile D4 arasında dört sınıfta toplanır. Sınıf numarası yükseldikçe kemik yumuşar ve yapay kökün ilk tutunması zorlaşır:

• D1: Büyük bölümü yoğun kortikal kemikten meydana gelir, en sık alt çenenin ön bölgesinde görülür.
• D2: Kalın bir kortikal tabaka ile sıkı süngerimsi yapı barındırır, alt çenede ve üst çenenin ön kısımlarında yer alır.
• D3: İnce kortikal tabaka ile seyrek süngerimsi dokudan oluşur, çoğunlukla üst çenede bulunur.
• D4: Çok ince kortikal tabakaya eşlik eden oldukça seyrek süngerimsi yapı içerir, üst çene arka alanda yaygındır.

Belirtilen anatomik alanlar genel bir yönelimi ifade eder. Tek bir çene kemiğinin iki ayrı noktasında farklı yoğunluklar saptanabilir, bu nedenle inceleme doğrudan implant planlanan nokta bazında gerçekleştirilir. Düşük sertlik genellikle D3 ve D4 sınıflarını kapsar. Üst çene arka kısmının ayrıca değerlendirilmesi de bu sebepledir, çünkü bu bölgede düşük yoğunluk ile sinüs sarkması kaynaklı dikey boyut azlığı bir arada yaşanabilir.

Üç boyutlu tomografiler kemiğin yüksekliğini, enini ve çevre dokulara mesafesini net biçimde gösterir. Üst çenede sinüs tabanı, alt çenede ise sinir kanalının konumu yerleştirilecek implantın boyunu sınırlandırır. Kemik kalitesine yönelik ilk izlenim bu kesitlerden alınsa da asıl cerrahi değerlendirmeye hekimin operasyon anında hissettiği direnç eklenir. Çekilen dişin üzerinden uzun süre geçmişse boş kalan alandaki kemik zamanla erir ve kayıp beklenenden büyük olabilir. Bireyin sigara alışkanlığı, kan şekeri dengesi, kemik erimesi tedavileri ve geçmiş dişeti rahatsızlıkları da süreci etkiler. Görüşmeye tıbbi geçmiş ve ilaç listesiyle gidilmesi risk analizini kolaylaştırır.

Primer stabiliteyi artıran teknikler ve hacim işlemleri

Düşük sertlikteki dokularda primer stabilite yani implantın yerleştiği anda kemikte hareketsiz kalabilmesi hedeflenir. Standart açılan yuvalar yetersiz kalabildiğinden cerrahi adımlar şu şekilde uyarlanır:

• Yuvanın implant çapından daha dar açılarak yerleşim anında çevre kemiğin sıkıştırılması
• Kemiği kesip uzaklaştırmak yerine yuva duvarlarına doğru itip yoğunlaştıran osseodensifikasyon frezlerinin uygulanması
• Düşük yoğunluklu dokuda tutunma sağlayan özel gövde ve yiv tasarımına sahip implantların tercih edilmesi
• Protez aşamasının kemiğin sertleşme sürecine göre ertelenmesi

Dar yuva açmanın düşük yoğunlukta tutunma torkunu yükselttiği derlemelerde gösterilmiş olsa da uzun dönemli veriler sınırlıdır. Osseodensifikasyon yaklaşımında ilk tutunmanın arttığı belirtilmekle birlikte çalışmaların çoğunun kısa süreli olduğu ve uygulama farklılıkları barındırdığı kaydedilir. Dolayısıyla tek bir yöntem tüm vakalar için evrensel çözüm sunmaz. Yuvanın aşırı sıkı olması kemikte aşırı basınca yol açabileceğinden uygulanan kuvvet dengelenmelidir. Hekim direnci ölçerek protezin ne zaman takılacağını belirler, gerekirse implant dişetinin altında bekletilerek iyileşmesi beklenir.

Sorun yoğunluk değil de hacim eksikliği olduğunda farklı cerrahi işlemler uygulanır. Üst çenede sinüs tabanı alçaksa sinüs lifting ile zar yukarı kaldırılıp kemik grefti eklenir. Çene sırtı daraldığında yine greftleme yapılırken, dişsiz tam çenelerde mevcut kemikten yararlanmak amacıyla eğimli implant açıları tercih edilebilir. Süreç biyolojik bir kaynaşma gerektirdiğinden kemik ilavesi yapıldığında protez aşaması uzayabilir. Tanı ve tedavi yöntemi hekimin yapacağı incelemelerle netleşir.